PHÁT HUY VAI TRÒ CHI BỘ, TẠO ĐỒNG THUẬN XÃ HỘI  TRONG QUÁ TRÌNH SẮP XẾP, TỔ CHỨC LẠI THÔN, TỔ DÂN PHỐ

(Tài liệu phục vụ sinh hoạt chi bộ chuyên đề Quý III năm 2026)

-----

I. SỰ CẦN THIẾT PHẢI SẮP XẾP, TỔ CHỨC LẠI THÔN, TỔ DÂN PHỐ

Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị về tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đáp ứng yêu cầu xây dựng mô hình chính quyền địa phương 02 cấp, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 34-KL/TW ngày 18/5/2026 về sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố. Đây là chủ trương lớn, có ý nghĩa quan trọng nhằm cụ thể hóa các quan điểm, định hướng của Trung ương về tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, nâng cao chất lượng quản trị ở cơ sở và phát huy vai trò làm chủ của Nhân dân.

Trên cơ sở đó, ngày 20/5/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg về việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, tổ dân phố; Chính phủ ban hành Nghị định số 185/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức, hoạt động của thôn, tổ dân phố và chếđộ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố; UBND thành phố Hải Phòng ban hành Kế hoạch số 192/KH-UBND ngày 27/5/2026; Ban Tổ chức Thành ủy ban hành Hướng dẫn số 06-HD/BTCTU ngày 03/6/2026 hướng dẫn việc thành lập chi bộ thôn, tổ dân phố trực thuộc đảng uỷ xã, phường, đặc khu khi sắp xếp thôn, tổ dân phố để triển khai thực hiện trên địa bàn thành phố. Điều này cho thấy việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố không phải là nhiệm vụ riêng của một địa phương mà là chủ trương thống nhất trong cả nước, được triển khai đồng bộ từ Trung ương đến cơ sở.

Thôn, tổ dân phố là địa bàn dân cư gần dân nhất, nơi trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời là nơi diễn ra các hoạt động tự quản, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Trong những năm qua, hệ thống thôn, tổ dân phố đã có nhiều đóng góp quan trọng vào sự phát triển của địa phương. Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới, một số thôn, tổ dân phố bộc lộ những hạn chế nhất định như quy mô dân số chưa phù hợp, số lượng đầu mối còn nhiều, phạm vi quản lý phân tán; việc huy động nguồn lực cộng đồng, ứng dụng công nghệ thông tin, triển khai chuyển đổi số và tổ chức các hoạt động tự quản ở một số nơi còn gặp khó khăn.

Đối với thành phố Hải Phòng, sau quá trình mở rộng không gian phát triển, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và yêu cầu xây dựng đô thị hiện đại, văn minh, việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố càng trở nên cần thiết. Đây là điều kiện để tổ chức lại cộng đồng dân cư theo hướng hợp lý hơn, phù hợp hơn với thực tiễn dân số, điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý của từng địa bàn; đồng thời tạo thuận lợi cho việc kiện toàn tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội và đội ngũ cán bộ cơ sở.

Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố còn có ý nghĩa quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng ở cơ sở. Khi các cộng đồng dân cư được tổ chức theo quy mô phù hợp hơn, các tổ chức đảng cũng có điều kiện thuận lợi để kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, tăng cường năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng. Đồng thời, việc sắp xếp góp phần khắc phục tình trạng phân tán về lực lượng đảng viên, tạo điều kiện để cấp ủy lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện hơn các nhiệm vụ chính trị ở địa bàn dân cư; nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động quần chúng, nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội và phát huy vai trò hạt nhân chính trị của chi bộ ở cơ sở. Đây cũng là điều kiện quan trọng để tiếp tục xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn phát triển mới của thành phố.

Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố nhằm xây dựng các cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp; giảm đầu mối trung gian; nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở; giảm áp lực quản lý cho chính quyền cấp xã; tăng cường khả năng điều hành, chỉ đạo và phục vụ Nhân dân. Cùng với đó, việc sắp xếp còn tạo điều kiện thuận lợi để đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý cộng đồng dân cư; nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động quần chúng; phát huy vai trò tự quản, tự giám sát và sự tham gia của Nhân dân trong các hoạt động ở khu dân cư.

Một ý nghĩa quan trọng khác của chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố là góp phần sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực của Nhà nước và xã hội. Khi giảm đầu mối tổ chức, giảm sự phân tán về nguồn lực và kinh phí hoạt động, các địa phương sẽ có điều kiện tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đầu tư hạ tầng dân sinh, xây dựng thiết chế văn hóa, cải thiện môi trường sống và nâng cao chất lượng đời sống vật chất, tinh thần của Nhân dân.

Cần khẳng định rằng, việc sắp xếp thôn, tổ dân phố không đơn thuần là việc điều chỉnh về mặt tổ chức hay giảm số lượng chức danh ở cơ sở. Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, liên quan trực tiếp đến đời sống Nhân dân, đội ngũ cán bộ cơ sở và hoạt động của cả hệ thống chính trị ở khu dân cư. Thành công của chủ trương không chỉ được đo bằng số lượng thôn, tổ dân phố được sắp xếp mà quan trọng hơn là mức độ đồng thuận của Nhân dân, chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở và hiệu quả phục vụ người dân sau khi hoàn thành việc sắp xếp.

Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên cần nhận thức đầy đủ ý nghĩa, mục tiêu và yêu cầu của chủ trương; phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong tuyên truyền, vận động, giải thích để Nhân dân hiểu đúng, đồng thuận và tích cực tham gia thực hiện. Các chi bộ cần chủ động nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội; kịp thời giải đáp những băn khoăn, vướng mắc; góp phần tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động, bảo đảm việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được triển khai thuận lợi, hiệu quả, đúng định hướng và mục tiêu đề ra.

II. VAI TRÒ CỦA CHI BỘ VÀ TRÁCH NHIỆM CỦA CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN TRONG THỰC HIỆN CHỦ TRƯƠNG SẮP XẾP, TỔ CHỨC LẠI THÔN, TỔ DÂN PHỐ

Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, có tác động trực tiếp đến tổ chức cộng đồng dân cư, đội ngũ cán bộ cơ sở và đời sống của Nhân dân. Thực tiễn cho thấy, cùng một chủ trương nhưng nơi nào cấp ủy lãnh đạo tốt, chi bộ làm tốt công tác tư tưởng, cán bộ, đảng viên phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu thì nơi đó tạo được sự đồng thuận cao, quá trình triển khai thuận lợi. Ngược lại, nếu buông lỏng công tác lãnh đạo, thiếu chủ động trong tuyên truyền, vận động và nắm bắt dư luận thì dễ phát sinh tâm tư, băn khoăn, thậm chí hình thành những luồng thông tin thiếu chính xác ảnh hưởng đến quá trình thực hiện.

Chính vì vậy, phát huy vai trò lãnh đạo của chi bộ và trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên là nhân tố quyết định bảo đảm việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố đạt mục tiêu, yêu cầu đề ra.

1. Chi bộ giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo ở cơ sở

Chi bộ là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở khu dân cư; là nơi trực tiếp lãnh đạo, định hướng và tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tại cơ sở. Trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố, chi bộ có trách nhiệm quán triệt đầy đủ các chủ trương, quy định, hướng dẫn của Trung ương, của thành phố và địa phương; lãnh đạo thực hiện đúng quy trình, nguyên tắc, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch và tạo được sự đồng thuận trong Nhân dân.

Chi bộ cần xác định công tác tư tưởng là nhiệm vụ đi trước một bước. Trước mỗi vấn đề người dân quan tâm, trước mỗi thông tin còn có nhiều ý kiến khác nhau, chi bộ phải chủ động cung cấp thông tin chính xác, giải thích rõ mục đích, ý nghĩa, lợi ích và yêu cầu của việc sắp xếp; giúp cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu đúng bản chất của chủ trương, tránh những nhận thức phiến diện hoặc bị tác động bởi các thông tin sai lệch.

Bên cạnh đó, chi bộ cần lãnh đạo tốt công tác nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội. Mọi tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị chính đáng của Nhân dân liên quan đến tên gọi, địa điểm sinh hoạt cộng đồng, tổ chức bộ máy sau sắp xếp, chế độ chính sách đối với cán bộ cơ sở hay các vấn đề liên quan đến truyền thống lịch sử, văn hóa của địa phương đều phải được quan tâm lắng nghe, tổng hợp và phản ánh kịp thời đến cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

2. Chi bộ là trung tâm đoàn kết, tạo đồng thuận trong cộng đồng dân cư

Một trong những yêu cầu quan trọng nhất của việc sắp xếp thôn, tổ dân phố là giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân ở cơ sở.

Trong quá trình triển khai, có thể xuất hiện những băn khoăn liên quan đến tên gọi mới, vị trí nhà văn hóa, tổ chức hoạt động cộng đồng, nhân sự sau sắp xếp hoặc các vấn đề liên quan đến truyền thống địa phương. Đây là những vấn đề bình thường và cần được nhìn nhận với thái độ cầu thị, tôn trọng.

Chi bộ cần phát huy vai trò trung tâm đoàn kết; chủ động tổ chức đối thoại, trao đổi, lắng nghe ý kiến của Nhân dân; giải thích rõ những vấn đề còn băn khoăn; kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc ngay từ cơ sở; không để tích tụ thành tâm trạng bức xúc hoặc hình thành các điểm nóng về tư tưởng, dư luận xã hội.

Đồng thời, chi bộ cần phối hợp chặt chẽ với ban công tác mặt trận, các đoàn thể chính trị - xã hội, người có uy tín, người cao tuổi, trưởng dòng họ, chức sắc tôn giáo và các lực lượng nòng cốt trong cộng đồng để vận động, tuyên truyền, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong Nhân dân.

3. Cán bộ, đảng viên phải thực sự tiên phong, gương mẫu

Trong mọi chủ trương của Đảng, cán bộ, đảng viên luôn là lực lượng đi đầu trong nhận thức và hành động. Đối với việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố, yêu cầu này càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Mỗi cán bộ, đảng viên phải là người hiểu rõ nhất chủ trương, nắm chắc nhất các quy định và là người đầu tiên chấp hành nghiêm túc các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước. Không chỉ gương mẫu trong lời nói và việc làm, cán bộ, đảng viên còn phải tích cực tuyên truyền, vận động gia đình, người thân và Nhân dân nơi cư trú đồng thuận thực hiện.

Trong điều kiện mạng xã hội phát triển mạnh mẽ hiện nay, mỗi cán bộ, đảng viên cần nâng cao trách nhiệm trong việc tiếp nhận, chia sẻ và sử dụng thông tin; không phát tán thông tin chưa được kiểm chứng; chủ động đấu tranh với những thông tin sai sự thật, xuyên tạc hoặc kích động gây chia rẽ, ảnh hưởng đến sự đoàn kết trong cộng đồng dân cư.

Đặc biệt, đối với những cán bộ chịu tác động trực tiếp từ việc sắp xếp, mỗi đảng viên cần nêu cao tinh thần trách nhiệm, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân, chấp hành nghiêm sự phân công, bố trí của tổ chức; góp phần giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.

4. Mỗi đảng viên là một tuyên truyền viên tích cực ở cơ sở

Thực tiễn cho thấy, thông tin chính thống chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được lan tỏa thông qua đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở. Vì vậy, mỗi đảng viên cần phát huy vai trò là một tuyên truyền viên tích cực của Đảng; chủ động giải thích, cung cấp thông tin đúng đắn cho Nhân dân; giúp người dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa và lợi ích của việc sắp xếp thôn, tổ dân phố.

Cùng với đó, mỗi đảng viên cũng cần là một “cầu nối thông tin” giữa Nhân dân với cấp ủy, chính quyền; thường xuyên nắm bắt tâm tư, nguyện vọng, những vấn đề phát sinh từ cơ sở; kịp thời phản ánh với chi bộ để có biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp.

Mỗi đảng viên cần chủ động phát hiện sớm các dấu hiệu phát sinh dư luận phức tạp, những thông tin thiếu chính xác hoặc các vấn đề có nguy cơ ảnh hưởng đến đoàn kết nội bộ và sự đồng thuận xã hội; từ đó tham mưu cho chi bộ có biện pháp định hướng, xử lý kịp thời, không để bị động, bất ngờ.

5. Góp phần xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh sau sắp xếp

Mục tiêu cuối cùng của việc sắp xếp không chỉ là giảm đầu mối tổ chức mà còn hướng tới xây dựng cộng đồng dân cư phát triển bền vững, đoàn kết, văn minh và hạnh phúc hơn.

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp, các chi bộ cần tiếp tục lãnh đạo xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân; quan tâm giữ gìn bản sắc văn hóa, truyền thống lịch sử của địa phương; phát huy các mô hình tự quản; xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư; nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị cơ sở.

Mỗi cán bộ, đảng viên cần tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, các cuộc vận động ở địa phương; góp phần xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn, văn minh, hiện đại; cùng thành phố Hải Phòng thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Có thể khẳng định rằng, sự thành công của chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố không chỉ phụ thuộc vào các quy định, cơ chế, chính sách mà trước hết phụ thuộc vào chất lượng lãnh đạo của chi bộ và tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu của mỗi cán bộ, đảng viên. Khi chi bộ mạnh, đảng viên gương mẫu, Nhân dân đồng thuận thì mọi chủ trương của Đảng đều có điều kiện thuận lợi để đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thiết thực.

III. MỘT SỐ VẤN ĐỀ NHÂN DÂN QUAN TÂM VÀ CẦN ĐỊNH HƯỚNG TRONG QUÁ TRÌNH SẮP XẾP, TỔ CHỨC LẠI THÔN, TỔ DÂN PHỐ

Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố là chủ trương lớn, tác động trực tiếp đến tổ chức cộng đồng dân cư, đội ngũ cán bộ cơ sở và đời sống Nhân dân. Vì vậy, bên cạnh sự đồng tình, ủng hộ của đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân, quá trình triển khai cũng xuất hiện những băn khoăn, tâm tư và các luồng ý kiến khác nhau cần được quan tâm nắm bắt, giải thích, định hướng kịp thời.

1. Vì sao phải sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố?

Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố là yêu cầu khách quan trong tiến trình đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và yêu cầu quản trị địa phương trong giai đoạn phát triển mới.

Mục tiêu của chủ trương không chỉ là giảm đầu mối tổ chức mà sâu xa hơn là xây dựng cộng đồng dân cư có quy mô hợp lý hơn; nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở; phát huy vai trò tự quản của cộng đồng; giảm áp lực quản lý cho cấp xã; đẩy mạnh chuyển đổi số; sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực của Nhà nước và xã hội; đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.

Đây là bước đi cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố Hải Phòng trong giai đoạn mới, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại, quản trị hiệu quả và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

2. Việc sắp xếp có làm thay đổi địa giới hành chính cấp xã hay không?

Thực tế, việc sắp xếp chỉ được thực hiện đối với thôn, tổ dân phố - là các tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư. Việc sắp xếp không làm thay đổi địa giới hành chính của xã, phường, đặc khu; không làm thay đổi vị trí pháp lý, chức năng, nhiệm vụ và phạm vi quản lý hành chính của chính quyền cấp xã.

Các quyền và lợi ích hợp pháp của người dân liên quan đến hộ tịch, đất đai, tài sản, chính sách xã hội và các giao dịch hành chính khác vẫn được bảo đảm theo quy định của pháp luật. Vì vậy, Nhân dân cần hiểu đúng rằng đây là việc tổ chức lại cộng đồng dân cư ở cơ sở, không phải điều chỉnh địa giới hành chính.

3. Việc sắp xếp có làm mất đi bản sắc văn hóa, truyền thống của địa phương hay không?

Việc sắp xếp không nhằm xóa bỏ truyền thống lịch sử, văn hóa hay các giá trị đặc trưng của cộng đồng dân cư. Ngược lại, các yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, truyền thống cách mạng và các giá trị tốt đẹp của địa phương chính là một trong những căn cứ quan trọng để xây dựng phương án sắp xếp.

Bản sắc văn hóa của một địa phương không chỉ nằm ở tên gọi hành chính mà còn được lưu giữ trong lịch sử, trong ký ức cộng đồng, trong nếp sống, phong tục, lễ hội, hương ước, quy ước và các giá trị văn hóa được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Việc sắp xếp được thực hiện đúng định hướng sẽ tạo điều kiện để các giá trị đó tiếp tục được bảo tồn và phát huy trong điều kiện mới.

4. Việc lựa chọn tên gọi mới của thôn, tổ dân phố được thực hiện như thế nào?

Việc lựa chọn tên gọi mới sau khi sắp xếp được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng các yếu tố lịch sử, văn hóa, địa lý, truyền thống cách mạng và đặc điểm của cộng đồng dân cư.

Trong quá trình xây dựng phương án sắp xếp, các địa phương sẽ xem xét, cân nhắc nhiều phương án khác nhau; đồng thời tổ chức lấy ý kiến Nhân dân theo quy định để bảo đảm tính dân chủ, công khai và tạo sự đồng thuận xã hội. Những tên gọi có giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu, gắn bó lâu dài với đời sống cộng đồng sẽ được nghiên cứu, xem xét ưu tiên kế thừa hoặc bảo tồn bằng những hình thức phù hợp.

Cần nhận thức rằng, dù tên gọi hành chính có thể thay đổi để phù hợp với yêu cầu quản lý và tổ chức cộng đồng dân cư, nhưng những giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống tốt đẹp của địa phương vẫn luôn được tôn trọng, gìn giữ và phát huy. Bản sắc của mỗi cộng đồng không chỉ được thể hiện qua tên gọi mà còn được lưu giữ trong các di tích lịch sử, lễ hội truyền thống, hương ước, quy ước, các thiết chế văn hóa và trong chính đời sống tinh thần của Nhân dân.

Vì vậy, việc lựa chọn tên gọi mới cần được nhìn nhận với tinh thần khách quan, trách nhiệm và hướng tới mục tiêu chung là xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, ổn định, phát triển, đồng thời tiếp tục bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của địa phương.

5. Người dân được hưởng lợi gì từ việc sắp xếp?

Người dân là đối tượng thụ hưởng trực tiếp và lâu dài của chủ trương này.

Khi các thôn, tổ dân phố được tổ chức với quy mô hợp lý hơn, hệ thống chính trị ở cơ sở sẽ hoạt động hiệu quả hơn; công tác quản lý, điều hành được thực hiện tập trung, thống nhất hơn; việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến với người dân được nhanh chóng và thuận lợi hơn.

Bên cạnh đó, việc giảm đầu mối tổ chức giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất và nhân lực. Nguồn lực tiết kiệm được sẽ có điều kiện tập trung cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng hạ tầng dân sinh, nâng cao chất lượng các thiết chế văn hóa, thể thao và cải thiện điều kiện sống của Nhân dân.

Quan trọng hơn, việc sắp xếp góp phần xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết hơn, tự quản tốt hơn, tạo nền tảng để phát huy dân chủ ở cơ sở và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

6. Chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ bị ảnh hưởng được giải quyết như thế nào?

Việc sắp xếp không nhằm phủ nhận vai trò, công lao và những đóng góp của đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố trong thời gian qua. Những đồng chí đã và đang tham gia công tác ở cơ sở luôn là lực lượng quan trọng trong tuyên truyền, vận động Nhân dân, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân và giữ gìn ổn định địa bàn.

Quá trình sắp xếp sẽ gắn với việc rà soát, bố trí, sử dụng đội ngũ cán bộ theo hướng phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ mới; đồng thời thực hiện đầy đủ chế độ, chính sách đối với những trường hợp không tiếp tục tham gia công tác theo đúng quy định của Trung ương và thành phố.

Các cấp ủy, chính quyền cần làm tốt công tác tư tưởng; công khai, minh bạch trong lựa chọn, bố trí nhân sự và giải quyết chính sách; kịp thời ghi nhận, biểu dương những đóng góp của đội ngũ cán bộ cơ sở, tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai chủ trương.

Có thể khẳng định rằng, nếu được triển khai đúng định hướng, dân chủ, công khai và thận trọng, việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố sẽ tạo điều kiện để nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, giữ gìn ổn định xã hội và tạo động lực cho sự phát triển bền vững của thành phố Hải Phòng trong thời gian tới.

IV. NHẬN DIỆN VÀ ĐẤU TRANH VỚI MỘT SỐ QUAN ĐIỂM SAI LỆCH VỀ SẮP XẾP, TỔ CHỨC LẠI THÔN, TỔ DÂN PHỐ

Việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới. Đây là chủ trương liên quan trực tiếp đến tổ chức cộng đồng dân cư, đội ngũ cán bộ cơ sở và đời sống Nhân dân nên nhận được sự quan tâm rộng rãi của xã hội.

Bên cạnh sự đồng tình, ủng hộ của đông đảo cán bộ, đảng viên và Nhân dân, trên mạng xã hội và một số diễn đàn vẫn xuất hiện những thông tin chưa đầy đủ, cách hiểu phiến diện; những luận điệu xuyên tạc, bóp méo bản chất của chủ trương. Những thông tin này nếu không được nhận diện và định hướng kịp thời có thể gây tâm lý hoang mang, làm giảm sự đồng thuận xã hội và ảnh hưởng đến quá trình triển khai thực hiện ở cơ sở.

Thứ nhất, quan điểm cho rằng “sắp xếp thôn, tổ dân phố chỉ để cắt giảm cán bộ”

Đây là cách nhìn phiến diện, chỉ nhìn vào một khía cạnh của chủ trương mà không thấy được mục tiêu tổng thể và lâu dài.

Thực tế, việc kiện toàn, bố trí lại đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố chỉ là một nội dung trong quá trình sắp xếp. Mục tiêu cốt lõi của chủ trương là xây dựng tổ chức cộng đồng dân cư có quy mô hợp lý hơn; nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở cơ sở; phát huy vai trò tự quản của cộng đồng; giảm đầu mối trung gian; khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực; đồng thời tạo điều kiện để chính quyền địa phương 02 cấp hoạt động hiệu quả hơn.

Nếu chỉ nhằm mục tiêu giảm số lượng cán bộ thì không cần thiết phải xây dựng một hệ thống chủ trương, chính sách đồng bộ từ Trung ương đến địa phương với nhiều yêu cầu chặt chẽ về quy mô dân số, điều kiện tự nhiên, truyền thống lịch sử, văn hóa và sự đồng thuận của Nhân dân. Điều đó cho thấy mục tiêu của việc sắp xếp không phải là giảm người, mà là tổ chức lại bộ máy và cộng đồng dân cư để phục vụ Nhân dân tốt hơn.

Mỗi cán bộ, đảng viên cần tuyên truyền để Nhân dân hiểu rằng việc kiện toàn đội ngũ cán bộ cơ sở là hệ quả tất yếu của quá trình sắp xếp, nhưng không phải mục tiêu duy nhất hay mục tiêu quan trọng nhất của chủ trương.

Thứ hai, quan điểm cho rằng “sắp xếp xong sẽ bỏ nhà văn hóa, mất địa điểm sinh hoạt cộng đồng”

Đây là một trong những băn khoăn xuất hiện ở nhiều địa phương, nhất là những nơi có truyền thống sinh hoạt cộng đồng gắn với nhà văn hóa thôn, tổ dân phố.

Tuy nhiên, theo các quy định và phương án triển khai hiện nay, việc sắp xếp không đồng nghĩa với việc xóa bỏ các thiết chế văn hóa ở cơ sở. Ngược lại, các địa phương có trách nhiệm rà soát, bố trí, khai thác hiệu quả hệ thống nhà văn hóa, sân thể thao, điểm sinh hoạt cộng đồng hiện có nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân.

Mục tiêu của sắp xếp là nâng cao chất lượng đời sống cộng đồng chứ không phải thu hẹp không gian sinh hoạt văn hóa. Tùy điều kiện thực tế, các địa phương sẽ lựa chọn phương án phù hợp để bảo đảm người dân tiếp tục có nơi hội họp, sinh hoạt văn hóa, văn nghệ, thể thao, tổ chức các hoạt động cộng đồng và triển khai các phong trào thi đua ở khu dân cư.

Do đó, việc cho rằng sau sắp xếp người dân sẽ mất địa điểm sinh hoạt cộng đồng là không có cơ sở. Vấn đề đặt ra không phải là giữ nguyên hay xóa bỏ một công trình cụ thể, mà là tổ chức, khai thác và sử dụng các thiết chế văn hóa hiện có một cách hiệu quả hơn.

Thứ ba, quan điểm cho rằng “những nơi có truyền thống lịch sử sẽ bị xóa tên”

Tên gọi của một thôn, tổ dân phố không chỉ là một yếu tố quản lý hành chính mà còn gắn với lịch sử hình thành, truyền thống văn hóa và ký ức cộng đồng của người dân địa phương. Chính vì vậy, trong quá trình xây dựng phương án sắp xếp, các yếu tố lịch sử, văn hóa, truyền thống luôn được xác định là căn cứ quan trọng cần được nghiên cứu, xem xét và đánh giá thận trọng.

Thực tiễn cho thấy, nhiều địa phương khi xây dựng phương án sắp xếp đã ưu tiên lựa chọn những tên gọi mang giá trị lịch sử, văn hóa tiêu biểu; đồng thời nghiên cứu các giải pháp bảo tồn tên gọi truyền thống thông qua di tích, nhà văn hóa, hương ước, quy ước, các hoạt động giáo dục truyền thống và sinh hoạt cộng đồng.

Cần nhận thức rằng bản sắc văn hóa của một địa phương không chỉ nằm ở tên gọi hành chính mà còn được lưu giữ trong lịch sử, phong tục, tập quán, lễ hội, di tích, gia phả dòng họ, truyền thống cách mạng và đời sống văn hóa của cộng đồng dân cư. Vì vậy, việc sắp xếp không làm mất đi lịch sử, càng không thể xóa nhòa những giá trị truyền thống đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Thứ tư, quan điểm cho rằng “sắp xếp sẽ gây xáo trộn lớn đời sống người dân”

Đây là tâm lý dễ hiểu bởi bất kỳ sự thay đổi nào liên quan đến tổ chức cộng đồng dân cư cũng có thể tạo ra những băn khoăn nhất định trong giai đoạn đầu.

Tuy nhiên, chủ trương sắp xếp được triển khai theo lộ trình chặt chẽ, có sự lãnh đạo của cấp ủy đảng, sự quản lý của chính quyền, sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; đồng thời được thực hiện trên cơ sở lấy ý kiến Nhân dân và bảo đảm sự đồng thuận xã hội.

Quá trình thực hiện không làm thay đổi địa giới hành chính cấp xã; không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân; không làm gián đoạn các hoạt động quản lý nhà nước, cung cấp dịch vụ công hay đời sống sinh hoạt thường ngày của cộng đồng.

Ngược lại, sau khi hoàn thành sắp xếp, người dân sẽ được hưởng lợi từ một hệ thống quản lý tinh gọn hơn, hiệu quả hơn; nguồn lực được tập trung hơn; chất lượng phục vụ được nâng cao hơn; các hoạt động cộng đồng được tổ chức bài bản hơn; đời sống văn hóa, tinh thần và môi trường sống tiếp tục được cải thiện.

Có thể khẳng định, những thông tin cho rằng sắp xếp thôn, tổ dân phố chỉ để cắt giảm cán bộ; sẽ xóa bỏ nhà văn hóa; làm mất tên gọi truyền thống hay gây xáo trộn lớn đời sống Nhân dân đều là những nhận thức chưa đầy đủ, chưa phản ánh đúng bản chất của chủ trương. Mỗi cán bộ, đảng viên cần phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong tuyên truyền, giải thích, vận động Nhân dân; chủ động nhận diện, đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc; góp phần tạo sự thống nhất về nhận thức, đồng thuận trong hành động, bảo đảm việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố được triển khai thuận lợi, hiệu quả, đúng mục tiêu và yêu cầu đề ra.

Thứ năm, quan điểm cho rằng “sắp xếp chỉ mang tính hình thức, không mang lại hiệu quả thực chất”

Đây là cách nhìn chưa đầy đủ về mục tiêu và ý nghĩa của chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố.

Thực tế, việc sắp xếp không đơn thuần là thay đổi tên gọi hoặc giảm số lượng đầu mối tổ chức. Mục tiêu quan trọng hơn là tổ chức lại cộng đồng dân cư theo hướng hợp lý, phù hợp với quy mô dân số, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý trong điều kiện mới; đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, tăng cường khả năng lãnh đạo của tổ chức đảng, hiệu lực quản lý của chính quyền và chất lượng hoạt động của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

Thông qua việc sắp xếp, các địa phương có điều kiện tập trung nguồn lực, giảm sự phân tán về cơ sở vật chất, kinh phí và nhân lực; tạo thuận lợi cho việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý cộng đồng dân cư; nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân và tổ chức hiệu quả hơn các hoạt động tự quản ở khu dân cư.

Quan trọng hơn, việc sắp xếp còn góp phần xây dựng các cộng đồng dân cư có quy mô phù hợp, tăng cường đoàn kết, phát huy dân chủ ở cơ sở và tạo điều kiện để triển khai hiệu quả các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Những kết quả này không chỉ mang ý nghĩa trước mắt mà còn có giá trị lâu dài đối với quá trình phát triển của thành phố và từng địa phương.

Vì vậy, cho rằng việc sắp xếp thôn, tổ dân phố chỉ mang tính hình thức là nhận thức chưa đầy đủ, chưa thấy hết mục tiêu, ý nghĩa và những lợi ích thiết thực mà chủ trương này mang lại đối với hệ thống chính trị ở cơ sở và đời sống Nhân dân.

V. GỢI Ý NỘI DUNG THẢO LUẬN VÀ LIÊN HỆ THỰC TIỄN TẠI CHI BỘ

Sau khi nghiên cứu chuyên đề, chi bộ tập trung thảo luận, liên hệ với tình hình thực tiễn của địa phương, cơ quan, đơn vị; làm rõ trách nhiệm của tập thể chi bộ và từng đảng viên trong quá trình triển khai thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố.

1. Nhóm vấn đề về nhận thức

- Đồng chí nhận thức như thế nào về sự cần thiết phải sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp hiện nay?

- Theo đồng chí, mục tiêu quan trọng nhất của việc sắp xếp thôn, tổ dân phố là gì?

- Việc sắp xếp có ý nghĩa như thế nào đối với công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân ở cơ sở?

2. Nhóm vấn đề liên hệ thực tiễn địa phương

- Tại địa bàn hiện nay, những vấn đề nào đang được Nhân dân quan tâm, băn khoăn hoặc có nhiều ý kiến khác nhau liên quan đến việc sắp xếp thôn, tổ dân phố?

- Những nội dung nào cần được cấp ủy, chính quyền và các tổ chức đoàn thể tăng cường tuyên truyền, giải thích để tạo sự đồng thuận trong Nhân dân?

- Địa phương có những yếu tố lịch sử, văn hóa, truyền thống nào cần được quan tâm bảo tồn, phát huy trong quá trình sắp xếp?

- Đối với đội ngũ cán bộ thôn, tổ dân phố chịu tác động từ việc sắp xếp, chi bộ cần có giải pháp gì để làm tốt công tác tư tưởng, tạo sự đồng thuận và giữ vững đoàn kết nội bộ?

3. Nhóm vấn đề về trách nhiệm và giải pháp

- Chi bộ cần tập trung lãnh đạo những nhiệm vụ gì để góp phần thực hiện hiệu quả chủ trương sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn?

- Mỗi cán bộ, đảng viên cần làm gì để phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu trong tuyên truyền, vận động Nhân dân?

- Chi bộ cần làm gì để nâng cao hiệu quả công tác nắm bắt, phản ánh và định hướng dư luận xã hội trong quá trình triển khai chủ trương?

- Cần có giải pháp gì để chủ động nhận diện, đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc trên mạng xã hội liên quan đến việc sắp xếp thôn, tổ dân phố?

- Sau khi hoàn thành việc sắp xếp, địa phương cần tập trung những nhiệm vụ nào để xây dựng cộng đồng dân cư đoàn kết, văn minh, phát triển và giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống?

4. Đăng ký việc làm cụ thể

Sau sinh hoạt chuyên đề, mỗi đảng viên đăng ký ít nhất 01 việc làm cụ thể nhằm góp phần tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân và tham gia thực hiện hiệu quả chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố tại địa phương.